BAZI VARLIKLARIN MİLLİ EKONOMİYE KAZANDIRILMASI HAKKINDA KANUNLA YAPILAN DÜZENLEMEYE İLİŞKİN SORU VE CEVAPLAR:

        

          1- Kanun kapsamına hangi varlıklar girmektedir?

          - Yurt dışında sahip olunan para, döviz, altın, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile varlığı kanaat verici bir belgeyle ispat edilen taşınmazlar,

          - Yurt içinde sahip olunan ancak işletmelerin özkaynakları içinde yer almayan bu türden varlıklar ile

          - Yurt dışı iştiraklerden ve şubelerden elde edilen kazançlar, yurt dışı iştirak hisselerinin satışından ya da yurt dışında bulunan kurumların tasfiyesinden doğan kazançlar

           girmektedir.

           Kanunla gerçek ve tüzel kişilerce; para, altın, döviz, menkul kıymetler ve varlığı kanaat verici bir belgeyle ispat edilen taşınmazlar beyan edilecektir.

          2- Gerçek veya tüzel kişilerce 1/10/2008 tarihi itibarıyla yurt dışında sahip olunan varlıkların ispatında kullanılacak kanaat verici belgeler nelerdir?

          - Devlet tarafından veya Devlet güvencesinde tutulan kayıt ve sicilleri, (tapu kayıtları ile diğer sicilleri)

          - Bankalar ile bankerlerin yaptıkları işlemlerle ilgili kayıtlar ve düzenledikleri belgeler,

          - Aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, sigorta şirketleri ve benzeri mali kurumların kayıtları ve düzenledikleri belgeler,

          - Posta idaresi nezdindeki çek hesabı ve düzenlenen diğer belgeler,

          - Noter gibi kurum ve kuruluşların düzenledikleri senetler ve sözleşmeler ile diğer kayıt ve belgeler,

          - Defter tutan mükelleflerin kayıtları ile bu kayıtlarda yer alan ve Vergi Usul Kanununun ikinci kitabının üçüncü kısmında belirtilen belgeler ile muadili belgeler,

           - Şirketlerin ortaklık ve kooperatiflerin üyelik kayıtları

           - 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ikinci kitabının üçüncü kısmında yer alan belgeler ve muadili belgeler (Fatura ve benzeri vesikalar ile diğer belgeler)

           - Bilgi değişiminde bulunulan yabancı ülkelerde yetkili makamlardan alınarak mahallindeki Türk elçilik ya da konsoloslukları, yoksa mahallindeki Türk menfaatini koruyan ülkenin aynı nitelikteki temsilcileri tarafından tasdik olunan belgeleri

           3- Kanunla amaçlanan nedir?

          Kanunla gerek yurt dışında gerekse Türkiye’de bulunan para, döviz, altın, hisse senedi, tahvil ve diğer menkul kıymetlerin Türkiye’ye getirilmesi, taşınmazların kayda alınması suretiyle milli ekonomiye kazandırılması, söz konusu varlıkların kayda alınması, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin yurt içinde sahip oldukları varlıklarının işletmelerine sermaye olarak koyulmaları suretiyle sermaye yapısının güçlendirilmesi teşvik edilmektedir.

          4- Yurt dışında sahip olunan varlıklara ilişkin Kanun hükümlerinden yararlanılabilmesi için öngörülen şartlar nelerdir?

         Yurt dışında sahip olduğu varlıkları banka veya aracı kurumlara bildiren veya vergi dairelerine beyan eden gerçek veya tüzel kişilerce, söz konusu varlıkların 1/10/2008 tarihi itibarıyla yurt dışında bulunduğunun ve sahibi olunduğunun kanaat verici vesikalarla tevsik edilmesi gerekmektedir.

          Ayrıca, yurt dışında bulunduğu ve sahip olunduğu bildirilen varlıkların, bildirim veya beyan tarihinden itibaren bir ay içerisinde Türkiye'ye getirilmesi veya bu sürede Türkiye'deki banka ya da aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmesi gerekmektedir.

           5- Bilanço usulüne göre defter tutan gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin Türkiye'de sahip olunan varlıklara ilişkin şartlar nelerdir?

          Bilanço esasına göre defter tutan gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince Türkiye'de sahip olunan ve beyan edilen, taşınmazlar dışındaki varlıklara ilişkin tutarların banka veya aracı kurumlarda açılacak hesaplara yatırılmak suretiyle yasal defter kayıtlarına intikal ettirilmesi ve beyan tarihinden itibaren altı ay içerisinde sermayeye ilave edilmesi gerekmektedir.

         Herhangi bir nedenle, belirlenen süre içerisinde söz konusu varlıklara ilişkin tutarların sermayeye ilave edilmemesi halinde, Kanunun 3 üncü maddesinin beşinci fıkra hükmünden yararlanılamayacaktır.

         6- Serbest meslek kazanç defteri ile işletme hesabı esasına göre defter tutan mükelleflerin Türkiye'de sahip olunan varlıklara ilişkin şartlar nelerdir?

          Serbest meslek kazanç defteri ile işletme hesabı esasına göre defter tutan mükelleflerce Türkiye'de sahip olunan ve beyan edilen taşınmazlar dışındaki varlıklara ilişkin tutarların banka ve aracı kurumlardaki hesaplara yatırılması ve yasal defter kayıtlarına intikal ettirilmesi gerekmektedir.

           Dolayısıyla, söz konusu varlıklara ilişkin tutarların banka ve aracı kurumlara yatırılmaması ve yasal defter kayıtlarına intikal ettirilmemesi halinde, Kanunun 3 üncü maddesinin beşinci fıkra hükmünden yararlanılamayacaktır.

          7- Defter tutma yükümlülüğü bulunmayan mükelleflerin Türkiye'de sahip olunan varlıklara ilişkin şartlar nelerdir?

          Defter tutma yükümlülüğü bulunmayan mükelleflerce Türkiye'de sahip olunan ve beyan edilen taşınmazlar dışındaki varlıklara ilişkin tutarların banka ve aracı kurumlardaki hesaplara yatırılması gerekli olup, bu Kanun hükümlerinden faydalanılabilmesi için başkaca bir şart aranmayacaktır.

          8-Gerçek veya tüzel kişiler, 01/10/2008 tarihi itibariyle sahip olunan ve yurtdışında bulunan; para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile varlığı kanaat verici bir belgeyle ispat edilen taşınmazlarını nereye, hangi tarihe kadar beyan etmeleri ve hangi bedelle bildirmeleri gerekir?

          Gerçek veya tüzel kişiler, 01/10/2008 tarihi itibariyle sahip olunan ve yurtdışında bulunan; para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile varlığı kanaat verici bir belgeyle ispat edilen taşınmazlarını 2 Mart 2009 Pazartesi akşamına kadar Yeni Türk Lirası cinsinden rayiç bedelle;

         - Başkanlığımız vergi daireleri ile Gelir İdaresi Başkanlığının internet sitesinden (www.gib.gov.tr) ve Vergi Dairesi Başkanlığımız internet sitesinden (www.evdb.gov.tr) temin edecekleri Dilekçe ile bankalara bildirebilecek

         veya

        - Başkanlığımız vergi daireleri ile Gelir İdaresi Başkanlığımız internet sitesinden (www.gib.gov.tr) ve Vergi Dairesi Başkanlığımız internet sitesinden (www.evdb.gov.tr) temin edecekleri Beyanname ile gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olunan vergi dairelerine beyan edilebileceği gibi bu varlıklara ilişkin beyanname, 340 sıra no.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda elektronik ortamda da verilebilecektir.

        - Yıllık gelir vergisi veya yıllık kurumlar vergisi beyannamelerini elektronik ortamda vermek zorunda olan mükellefler, beyannamelerini de 340 ve 346 sıra no.lu Vergi Usul Kanunu genel tebliğlerinde belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda elektronik ortamda vermek zorundadırlar.

        - Bu kapsamdaki menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının başkanlığımız vergi daireleri ile Gelir İdaresi Başkanlığımız internet sitesinden (www.gib.gov.tr) ve Vergi Dairesi Başkanlığımız internet sitesinden (www.evdb.gov.tr) temin edecekleri dilekçeyle aracı kurumlara da bildirilmesi mümkündür.

         9- Yurt içinde ikametgahı olup Yurt dışında sahip olunan varlıklara ilişkin verginin vergi dairelerine beyan edilmesi halinde vergiler hangi vergi dairesine ödenecektir?

        1/10/2008 tarihi itibarıyla sahip olunan ve yurt dışında bulunan varlıklar, Yeni Türk Lirası değerleriyle beyanname ile gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olunan vergi dairelerine beyan edilebilecektir.

        10- İkametgahı yurt dışında bulunalar tarafından Yurt dışında sahip olunan varlıklara ilişkin verginin vergi dairelerine beyan edilmesi halinde vergiler hangi vergi dairesine ödenecektir?

        Türkiye'de ikametgâhı bulunmayanlarla ilgili olarak anılan beyannamelerin alınması hususunda;

        -Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Başkent Vergi Dairesi Müdürlüğü,
        -İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Beyoğlu Vergi Dairesi Müdürlüğü,
        -İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı Konak Vergi Dairesi Müdürlüğü yetkili kılınmıştır.

         Türkiye'de ikametgâhı bulunmayanların yurt dışında bulunan varlıklarına ilişkin olarak bu vergi dairelerine beyanda bulunmaları ve tahakkuk eden vergileri ödemeleri mümkün olabilecektir.

         11- Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerince sahip olunan ve Türkiye’de bulunan 01/10/2008 tarihi itibariyle kanuni defter kayıtlarında işletmenin özkaynakları arasında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile taşınmazlarını ne zaman ve nasıl beyan edeceklerdir?

         Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince sahip olunan ve Türkiye’de bulunan ancak 1/10/2008 tarihi itibarıyla kanuni defter kayıtlarında işletmenin öz kaynakları arasında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile taşınmazlar, 2 Mart 2009 Pazartesi akşamına kadar Yeni Türk Lirası cinsinden rayiç bedelle vergi dairelerine beyan edilmesi gerekir.

         Mükellefler söz konusu varlılarını, beyanname ile gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olunan vergi dairelerine beyan edilebileceği gibi 340 sıra no.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda elektronik ortamda da beyan edilebilecektir. Ancak, yıllık gelir vergisi veya yıllık kurumlar vergisi beyannamelerini elektronik ortamda vermek zorunda olan mükellefler, beyannamelerini de 340 ve 346 sıra no.lu Vergi Usul Kanunu genel tebliğlerinde belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda elektronik ortamda vermek zorundadırlar.

        Vergi dairelerine beyan edilen varlıkların değerleri üzerinden vergi dairelerince % 5 oranında vergi tarh edilecektir. Bu şekilde hesaplanan vergi, tarhiyatın yapıldığı ayı izleyen ayın sonuna kadar ödenecektir.

        12- Şirketlerin kanuni temsilcileri veya ortakları adına görünen varlıkların beyanı nasıl olacaktır?

       Şirketlerin;
        - Kanuni temsilcileri,
       - Ortakları veya
       - Şirket ya da şirketin ortakları adına Kanun kapsamına giren varlıkları 1/10/2008 tarihinden önce yetkili kuruluşlarca düzenlenen bir vekalet ya da temsil sözleşmesine istinaden değerlendirmeye yetkili olanlarca,
01/10/2008 tarihi itibarıyla sahip oldukları ve yurt dışında bulunan varlıklarının, Tebliğde yapılan açıklamalar çerçevesinde şirket adına bildirim ve beyana konu edilerek Türkiye'ye getirilmesi veya Türkiye'deki banka veya aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmesi ya da Türkiye'de bulunan ancak 1/10/2008 tarihi itibarıyla kanuni defter kayıtlarında işletmenin özkaynakları arasında yer almayan varlıklarının Tebliğde yapılan açıklamalar çerçevesinde şirket adına beyan edilerek ve süresi içinde sermaye artırımında kullanılması halinde, bu varlıklara ilişkin olarak şirketin Kanun hükümlerinden yararlanabilmesi mümkün olacaktır.

          13- Defter tutma yükümlülüğü bulunmayan Gelir Vergisi mükellefleri bu Kanun hükmünden yararlanabilir mi, yararlanması halinde neler yapması gerekir?

          Evet yararlanabilirler. Defter tutma yükümlülüğü bulunmayan Gelir Vergisi mükellefleri taşınmazlar dışındaki para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarına ait tutarları 2 Mart 2009 Pazartesi akşamına kadar banka ve aracı kurumlardaki hesaplara yatırmaları gerekmektedir. Bunlar için ayrıca diğer şartlar aranmaz.

         14- Beyan edilecek varlıkların beyan değeri nasıl hesaplanacaktır.

         Gerek yurt dışında gerekse Türkiye'de bulunan varlıkların, vergi dairelerine beyan edilmesi ile banka veya aracı kurumlara bildirilmesinde ya da yasal defterlere kaydedilmesinde, bu varlıkların rayiç bedelinin Yeni Türk Lirası karşılığı esas alınacaktır.

         Rayiç bedel, söz konusu varlıkların sahiplerince bildirim veya beyan tarihi itibarıyla belirlenen alım-satım bedeli olup bu bedelin gerçek durumu yansıtması gerekmektedir.

        Döviz ve döviz cinsinden varlıklarda T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru dikkate alınarak Yeni Türk Lirası karşılığı beyana ve bildirime konu edilebilecektir.

        15- Kanun hükmünden yararlanmak isteyen Gerçek veya tüzel kişilerin, 01/10/2008 tarihi itibariyle sahip olunan ve yurtdışında bulunan; para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile varlığı kanaat verici bir belgeyle ispat edilen taşınmazlarının değeri üzerinden vergi dairesince ne kadar vergi tarh edilir ve ne zamana kadar ödenmesi gerekir?

        Mükelleflerce, 01/10/2008 tarihi itibariyle sahip olunan ve yurtdışında bulunan; para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile varlığı kanaat verici bir belgeyle ispat edilen taşınmazla ilgili olarak Vergi dairelerine beyan edilen varlıkların değeri üzerinden % 2 oranında vergi tarh edilir. Bu vergi, tarhiyatın yapıldığı ayı izleyen ayın sonuna kadar ödenir.

         16- Türkiye’de Bulunan 01/10/2008 tarihi itibariyle kanuni defter ve kayıtlarında işletmenin özkaynakları arasında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile taşınmazların değeri üzerinden vergi dairesince ne kadar vergi tarh edilir ve ne zamana kadar ödenmesi gerekir?

        Mükelleflerce Türkiye’de bulunan 01/10/2008 tarihi itibariyle kanuni defter ve kayıtlarında işletmenin özkaynakları arasında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile taşınmazlarla ilgili olarak vergi dairesine beyan edilen varlıkların değeri üzerinden % 5 oranında vergi tarhedilir ve bu vergi, tarhiyatın yapıldığı ayı izleyen ayın sonuna kadar ödenir.

        17- Banka ve aracı kurumlar kendilerine bildirilen varlıklar üzerinden ne kadar vergi hesaplarlar ve hesapladıkları vergiyi bağlı bulundukları vergi dairesine ne zamana kadar nasıl beyan ederler beyan edilen vergi ise ne zaman ödenir?

        Banka ve aracı kurumlar kendilerine bildirilen varlıklara ilişkin olarak %2 oranında hesapladıkları vergiyi bağlı bulunduğu vergi dairesine bildirimi izleyen ayın onbeşinci günü akşamına kadar vergi sorumlusu sıfatıyla bir beyanname ile beyan ederler ve aynı sürede de öderler.

        18- Gerçek ve tüzel kişilerin 01/10/2008 tarihi itibariyle sahip oldukları ve yurtdışında bulunan; para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile varlığı kanaat verici bir belgeyle ispat edilen taşınmazlarını defter kayıtlarında nasıl göstermeleri gerekmektedir?

        Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler, bu Kanun hükümleri uyarınca kanuni defterlerine kaydettikleri kıymetler için pasifte özel fon hesabı açacaklardır. Bu fon hesabı, sermayenin cüz’ü addolunur, sermayeye ilave dışında başka bir amaçla kullanılmayacaktır.

        Serbest meslek kazanç defteri ile işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler, söz konusu kıymetleri defterlerinde ayrıca gösterirler. Bu varlıklar dönem kazançlarının tespitinde dikkate alınmaz.

         19- Bilanço esasına göre defter tutan gerçek ve tüzel kişiler 01/10/2008 tarihi itibariyle sahip oldukları ve yurtdışında bulunan; para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile varlığı kanaat verici bir belgeyle ispat edilen taşınmazlarını kanuni defterlerine pasifte açtıkları bir özel fon hesabında bulunan kıymetlerini başka bir amaçla kullanabilirler mi?

         Hayır kullanamazlar, sadece sermayeye ilave edilebilir.

         20- Bilanço esasına göre defter tutan Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerince Türkiye’de bulunan 01/10/2008 tarihi itibariyle kanuni defter kayıtlarında işletmenin özkaynakları arasında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile taşınmazlarını kanuni defterlerine pasifinde özel fon hesabında kaydettikleri kıymetleri başka bir amaçla kullanabilirler mi, ne zamana kadar sermayeye ilave ederler?

        Hayır, kullanamazlar. Altı ay içinde sermayeye ilave olunması gerekir.

        21- Bu Kanun kapsamında bildirilen veya beyan edilen varlıklarla ilgili olarak hangi tarihten önceki dönemlere ilişkin vergi tarhiyatı ve vergi incelemesi yapılmayacaktır?

        - Gerçek veya tüzel kişilerce, 1/10/2008 tarihi itibarıyla yurt dışında sahip olunan varlıklardan Kanun kapsamında bildirilen veya beyan edilen varlıklar,

        - Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince Türkiye'de sahip olunan ve beyan edilerek yasal defter kayıtlarına intikal ettirilen varlıklar

         nedeniyle 1/1/2008 tarihinden önceki dönemlere ilişkin hiçbir suretle herhangi bir vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılamayacaktır.

         Buna göre, yurt içinde ve yurt dışında sahip olunan varlıklardan bildirime ve beyana konu edilenler ile ilgili olarak 1/1/2008 tarihinden önceki dönemlere ilişkin, bu bildirim ve beyanlardan hareketle herhangi bir vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılması söz konusu olmayacaktır.

         22- Beyan edilen varlıklarla ilgili olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanununun amortismana ilişkin hükümleri uygulanacak mıdır?

        Hayır, uygulanmayacaktır.

        23- Bu Kanun kapsamında beyan edilen varlıkların elden çıkarılmasından doğan zararlar Gelir veya Kurumlar Vergisinde indirim olarak kabul edilebilir mi?

       Bu varlıkların elden çıkarılmasından doğan zararlar, Gelir veya Kurumlar Vergisi uygulaması bakımından gider veya indirim olarak kabul edilmez.

        24- Yurt dışından elde edilen kazançlara ilişkin istisnası uygulaması nasıl olacaktır, istisna kapsamına hangi kazançlar girecektir?

       Kanun ile yurt dışında elde edilen bazı kazançlar, gelir veya kurumlar vergisinden istisna edilmektedir.

       İstisna uygulamasından Türkiye'de tam mükellef olarak vergilendirilen gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri, bu kazançlarını Türkiye'ye transfer etmeleri şartıyla yararlanabileceklerdir.

       istisna kapsamına;

       - Kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan kurumlara ilişkin iştirak hisselerinin satışından doğan kazançlar,

       - Kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan kurumlardan elde edilen iştirak kazançları,

       - Yurt dışında bulunan işyeri veya daimi temsilci aracılığıyla elde edilen ticari kazançlar,

        girmektedir.

        30/4/2009 (bu tarih dahil) tarihine kadar elde edilen kazançlar ile kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan kurumların tasfiyesinden doğan ve 31/10/2009 (bu tarih dahil) tarihine kadar elde edilen kazançlar da bu istisna kapsamındadır.

         25- Yurt dışından elde edilen kazançlara ilişkin İstisna uygulamasının şartları nelerdir?

         Yurt dışından elde edilen kazançlara ilişkin istisna uygulamasından yararlanılabilmesi için;

         - Söz konusu kazançların mükelleflerin Türkiye'de daha önce yasal defter kayıtlarına intikal ettirilmemiş ve beyan edilmemiş olması,

         - Yurt dışı iştirak kazancı ile yurt dışı iştirak hissesi satış kazancının ya da yurt dışında bulunan işyeri veya daimi temsilci aracılığıyla elde edilen ticari kazançların 31/5/2009 tarihine kadar, kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan kurumların tasfiyesinden doğan kazançların ise 31/10/2009 tarihine kadar Türkiye'ye transfer edilmiş olması

         gerekmektedir.

         Bu kazançların ilgili mevzuatı çerçevesinde Türkiye'ye getirildiği, mükelleflerce kanaat verici belgelerle ispat edilecektir.

        26- Yurt dışından elde edilen kazançlara ilişkin istisnası uygulamasına konu yurt dışı kazançların beyanı nasıl olacaktır?

        2008 ve önceki dönemlerde elde edilen ve Türkiye'de genel sonuç hesaplarına dahil edilmemiş olan yurt dışı kazançların, ilgili olduğu döneme bakılmaksızın toplu olarak 2008 yılına ilişkin verilecek yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamelerinde gelire veya kurum kazancına eklenmek suretiyle beyan edilerek, beyannamelerin ilgili satırında gösterilmek suretiyle istisnaya konu edilmesi gerekmektedir.

        30/4/2009 (bu tarih dahil) tarihine kadar elde edilen kazançlar da 2009 yılı için verilecek yıllık gelir ve kurumlar vergisi beyannamelerinde beyan edilerek istisnaya konu edilecektir.

        27- Banka ve aracı kurumlar kendilerine dilekçe ile bildirilen yurt dışında bulunan varlıklara ilişkin vergiyi ne zaman ve hangi vergi dairesine ödeyeceklerdir?

        Banka ve aracı kurumlar, kendilerine bildirilen yurt dışında bulunan varlıklara ilişkin olarak % 2 oranında hesapladıkları vergiyi, bildirimi izleyen ayın onbeşinci günü akşamına kadar vergi sorumlusu sıfatıyla bir beyanname ile bağlı bulunduğu vergi dairesine beyan ederek aynı sürede ödeyeceklerdir.